Kışlık Hazırlıkta Derin Dondurucu: Hangi Gıda Nasıl Dondurulur, Ne Kadar Saklanır?

Eylül sonundan kasım ortasına kadar süren dönem, evde en çok dondurucu doldurulan zamandır. Bahçeden gelen ya da halden ucuza alınan sebze meyve, kış boyunca yenmek üzere dondurulur. Ancak aynı poşetten şubatta çıkan bezelyenin tadı bazen eylüldeki gibi olmaz, bazen de kaskatı bir buz topağıyla karşılaşırsınız.

Fark genellikle cihazda değil, dondurma yönteminde ve saklama süresinde olur. Bu yazıda hangi gıdanın nasıl hazırlanacağını, ne kadar süre kalitesini koruduğunu ve dondurucuyu nasıl düzenleyeceğinizi tablolarla ele alıyoruz.

Neden Tam Olarak -18 °C?

Gıdaların donması sıfır derecede başlar ama koruma asıl olarak -18 °C ve altında sağlanır. Bu sıcaklıkta bakteri faaliyeti durur, enzim aktivitesi ciddi biçimde yavaşlar. Yani gıda bozulmaz.

Kaliteyi belirleyen ikinci konu ise bu sıcaklığa ne kadar hızlı inildiğidir. Yavaş donan bir gıdada hücre içindeki su iri buz kristalleri oluşturur. Bu kristaller hücre duvarlarını yırtar. Çözdürdüğünüzde suyunu salan, yumuşayan, dağılan sebzenin nedeni budur. Hızlı donmada kristaller küçük kalır, doku korunur.

Bu yüzden kışlık hazırlık yaparken dondurucunun tamamını tek seferde doldurmak yerine parti parti ilerlemek daha iyi sonuç verir. Bir kerede çok miktarda oda sıcaklığında gıda koyduğunuzda kabin içi sıcaklık yükselir, hem yeni giren ürün geç donar hem de içeride duran ürünler kısmen çözülür.

Hızlı dondurma fonksiyonu ne işe yarar?

Şenocak D480 DF Dual gibi hızlı dondurma fonksiyonu bulunan modellerde bu tuşa bastığınızda kompresör kesintisiz çalışarak kabin sıcaklığını normalden daha aşağı çeker. Taze ürünü koymadan birkaç saat önce devreye alırsanız, ürün girdiğinde oluşan sıcaklık artışı daha çabuk telafi edilir.

Fonksiyonu sürekli açık bırakmak gerekmez. Yükleme tamamlandıktan ve ürünler tamamen donduktan sonra normal moda dönmek enerji tüketimi açısından daha doğrudur.

Sebzeleri Dondurmak: Haşlama Neden Gerekli?

Sebzelerde donma sıcaklığında bile yavaş yavaş çalışmaya devam eden enzimler vardır. Bu enzimler zamanla rengi soldurur, tadı bozar, C vitamini kaybına yol açar. Kısa süreli haşlama (blanşörleme) bu enzimleri etkisiz hale getirir.

Haşlama üç adımdan oluşur. Sebzeyi kaynayan suya atarsınız, tablodaki süre kadar bekletirsiniz, hemen buzlu suya alırsınız. Üçüncü adım atlanırsa sebze pişmeye devam eder ve dondurulduğunda dağılır. Buzlu sudan çıkan sebzenin suyunu iyice süzmek de önemlidir, yüzeyde kalan su donarken ürünleri birbirine yapıştırır.

Sebze	Haşlama süresi	Not
Bezelye	1,5 dakika	Tanelerin ayrı donması için tepsiye yayın
Taze fasulye	3 dakika	Kırpılmış halde haşlayın
Brokoli	3 dakika	Buket halinde ayırın
Karnabahar	3 dakika	Suya biraz limon eklenebilir
Havuç (dilimlenmiş)	2 dakika	Bütün havuç için 5 dakika
Ispanak	2 dakika	Haşlama sonrası suyunu iyice sıkın
Bamya	3 dakika	Sapını kesmeden haşlayın
Mısır (tane)	4 dakika	Koçandan haşlama sonrası ayırın
Kabak (dilimlenmiş)	3 dakika	Dilim kalınlığı 1 cm civarında olsun
Patlıcan (dilimlenmiş)	4 dakika	Kararmaması için limonlu suda bekletin

Haşlamaya gerek olmayanlar

Biber, soğan, pırasa ve maydanoz gibi yeşillikler haşlanmadan dondurulabilir. Bunlarda enzim etkisi daha sınırlıdır ve zaten çoğunlukla yemeğin içinde pişirilerek kullanılırlar. Domates de haşlanmadan dondurulur, ancak çözüldüğünde dokusunu kaybedeceği için sos ve yemeklik olarak düşünmek gerekir.

Meyveleri Dondurmak

Meyvelerde enzim sorunu sebzelerdeki kadar belirleyici değildir, bu yüzden haşlama yapılmaz. Asıl mesele kararma ve birbirine yapışmadır.

Elma, armut, şeftali gibi kesildiğinde kararan meyveler için limonlu suya kısa süre daldırmak yeterlidir. Çilek, vişne, dut gibi meyveleri ise önce tepsiye tek sıra halinde yayıp iki üç saat dondurmak, sonra poşete almak en iyi sonucu verir. Bu yönteme açık dondurma denir ve taneleri ayrı ayrı donduğu için kışın istediğiniz kadarını alabilirsiniz.

Şeker ekleyerek dondurma yöntemi de kullanılır. Bir kilo meyveye yaklaşık 150 gram şeker karıştırılıp öyle dondurulduğunda meyve rengini ve dokusunu daha iyi korur. Tatlı ve reçel için ayıracağınız meyvelerde tercih edilebilir.

Et, Tavuk ve Balık

Kırmızı ette en sık yapılan hata, kasaptan alınan paketin olduğu gibi dondurucuya atılmasıdır. Bir kiloluk tek parça donmuş kıymayı çözmek için tamamını çıkarmak zorunda kalırsınız ve çözülen etin yeniden dondurulması doğru değildir.

Eti alır almaz kullanacağınız porsiyonlara bölün. Kıymayı ince tabaka halinde yayarak poşetleyin, hem daha hızlı donar hem de daha hızlı çözülür. Tavuğu parçalarına ayırın. Balığı mümkünse temizlenmiş halde dondurun.

Poşetleme sırasında içeride kalan havayı mümkün olduğunca boşaltın. Hava temas eden yüzeylerde zamanla donma yanığı denen kuru ve beyazımsı lekeler oluşur. Gıda güvenli olmaya devam eder ama tadı ve dokusu bozulur.

Hazır Yemek, Çorba ve Hamur İşi

Pişmiş yemekleri dondurmak kışlık hazırlığın az konuşulan ama en çok işe yarayan tarafıdır. Dolma, mantı, börek, çorba ve köfte harcı dondurulmaya uygundur.

Sıcak yemeği doğrudan dondurucuya koymayın. Önce oda sıcaklığına, ardından buzdolabında soğumaya bırakın. Sıcak kap hem kabin sıcaklığını yükseltir hem de çevresindeki ürünleri kısmen çözer.

Çorba ve sulu yemekleri dondururken kabın üstünde bir parmak kadar boşluk bırakın. Su donarken genleşir, ağzına kadar doldurulmuş kap çatlayabilir.

Patates içeren yemekler dondurulduğunda dokusunu kaybeder, kumlu bir kıvam alır. Süt bazlı soslar da çözüldüğünde kesilebilir. Bu iki grubu dondurulacak yemeklerin dışında tutmak daha iyi sonuç verir.

Dondurulmaya Uygun Olmayanlar

Her gıda dondurulmaz. Bazıları çözüldüğünde dokusunu tamamen kaybeder, bazıları ise ayrışır. Aşağıdaki grupları dondurucuya koymamak daha iyi sonuç verir.

• Yüksek su oranlı çiğ sebzeler. Salatalık, marul, turp ve kereviz sapı çözüldüğünde pörsür, salata olarak kullanılamaz hale gelir.
• Kabuklu haşlanmış yumurta. İçerideki su donarken genleşir ve kabuğu çatlatır.
• Krema ve mayonez bazlı soslar. Çözüldüğünde yağ ve su fazı ayrışır, sos kesilir.
• Taze peynirler. Lor ve beyaz peynir gibi yüksek nemli peynirler ufalanır. Rendelenmiş kaşar ve tulum gibi sert peynirler dondurulabilir.
• Çiğ patates. Nişasta yapısı bozulur, kumlu bir doku oluşur. Haşlanmış ya da kızartılmış patates dondurulabilir.
• Kızartılmış hamur işleri. Çözüldüğünde yağını salar ve ıslanır.

Saklama Süreleri: Ne Kadar Dayanır?

Aşağıdaki süreler gıdanın bozulacağı süreler değil, lezzet ve doku kalitesinin korunduğu sürelerdir. -18 °C'de saklanan bir gıda teknik olarak çok daha uzun süre güvenli kalır, ancak tadı düşmeye başlar.

Gıda	Önerilen süre
Kırmızı et, bütün parça (kuzu, dana)	8 – 12 ay
Kıyma	3 – 4 ay
Tavuk, bütün	10 – 12 ay
Tavuk, parça	8 – 9 ay
Yağsız balık (levrek, mezgit)	5 – 6 ay
Yağlı balık (hamsi, somon, palamut)	2 – 3 ay
Haşlanmış sebze	8 – 12 ay
Meyve	8 – 12 ay
Yeşillik (maydanoz, dereotu)	6 ay
Pişmiş yemek, çorba	2 – 3 ay
Mantı, börek, çiğ hamur işi	3 ay
Ekmek	2 – 3 ay
Tereyağı	6 – 9 ay
Rendelenmiş peynir	6 ay

Etiketleme ve Düzen

Kışlık hazırlığın en çok atlanan adımı etiketlemedir. Aralık ayında elinize aldığınız poşetin içinde ne olduğunu ve ne zaman konduğunu hatırlamak zordur.

Her poşete iki bilgi yazın: ürünün adı ve dondurulma tarihi. Porsiyon sayısını da eklerseniz akşam yemeği planlaması kolaylaşır. Suya dayanıklı kalem kullanın, normal tükenmez kalem nemli yüzeyde silinir.

Sandık tipi dondurucuda derinlik bir avantajdır ama düzen kurulmazsa dezavantaja döner. Kabini kategorilere ayırın. Sepetleri en sık kullandığınız ürünler için kullanın, alt kısma ise uzun süre duracak olanları yerleştirin. D480 DF Dual'da iki sepet standart olarak geliyor, bu sepetleri et ve hazır yemek gibi sık erişilen gruplara ayırmak günlük kullanımı hızlandırır.

Yükleme ve istifleme konusunda daha ayrıntılı bilgi için yatay sandık tipi dondurucuda doğru yükleme ve istifleme rehberi yazımıza göz atabilirsiniz.

Ambalaj Seçimi

Kullanılan ambalaj, saklama süresi kadar belirleyicidir. Havayla teması kesen her malzeme işinizi görür, ancak kullanım kolaylığı açısından farkları vardır.

Ambalaj	Uygun olduğu gıda	Dikkat edilecek
Kilitli dondurucu poşeti	Et, sebze, meyve, hamur işi	Kapatmadan önce havasını bastırarak çıkarın
Vakumlu poşet	Et, balık, uzun süre saklanacaklar	Donma yanığını en iyi önleyen yöntem
Kilitli plastik kap	Çorba, sulu yemek, sos	Üstte bir parmak boşluk bırakın
Cam kap	Pişmiş yemek	Dondurucuya uygun, kalın cidarlı olmalı
Streç film	Porsiyonları ayırmak için ara katman	Tek başına yeterli değil, poşetle birlikte kullanın

Poşetleri düz ve yassı şekilde donduracak olursanız hem daha az yer kaplarlar hem de üst üste dizilebilirler. Bir tepsiye yayıp dondurduktan sonra dikine dizmek, sandık tipi bir kabinde alan kullanımını belirgin şekilde artırır.

Çözdürme Nasıl Yapılır?

En güvenli yöntem buzdolabının alt rafında yavaş çözdürmedir. Bir kilo et için yaklaşık on iki saat gerekir, bu yüzden akşam yemeğini bir gün önceden planlamak gerekir.

Aceleniz varsa poşeti kapalı halde soğuk su dolu bir kabın içinde bekletebilirsiniz, suyu yarım saatte bir değiştirin. Oda sıcaklığında tezgahta çözdürmek ise dış yüzeyin uzun süre ılık kalmasına yol açtığı için önerilmez.

Sebzelerin çoğu çözdürülmeden doğrudan tencereye atılabilir. Hatta önce çözdürmek dokusunun dağılmasına neden olur.

Çözülmüş bir gıdayı tekrar dondurmayın. Tek istisna, çözdürdükten sonra pişirdiğiniz gıdalardır. Çiğ olarak çözülen eti pişirdikten sonra dondurabilirsiniz.

Elektrik Kesintisinde Ne Olur?

Kesinti sırasında kapağı açmamak en önemli kuraldır. Kapağı kapalı kalan dolu bir dondurucu içindeki sıcaklığı uzun süre korur. D480 DF Dual'ın elektrik kesintisinde muhafaza süresi 25 saat olarak belirtiliyor.

Dolu bir dondurucu boş olandan daha uzun dayanır, çünkü donmuş gıdaların kendisi soğuk deposu gibi davranır. Kışlık hazırlık sonrası cihazın dolu olması bu açıdan da avantajlıdır.

Konuyu ayrıntılı ele aldığımız elektrik kesintisinde dondurucudaki gıdalar ne kadar güvende kalır yazımızı inceleyebilirsiniz.

Kapasite Yeterli mi?

Kışlık hazırlık sonrası en sık duyulan cümle, dondurucunun yetmediğidir. Kaba bir hesapla kişi başına 50 ila 70 litre arası bir alan ayırmak çoğu hane için rahat bir kullanım sağlar. Dört kişilik bir aile için bu 200 ila 280 litre arası demektir. Bahçesi olan, et alıp bölen ya da toplu yemek dondurma alışkanlığı olan hanelerde bu rakam yukarı çıkar.

371 litre brüt hacimli D480 DF Dual bu ihtiyacın üzerinde bir alan sunar. Kendi hanenize uygun hesabı yapmak için derin dondurucu kapasite hesaplama yazımızdaki formülü kullanabilirsiniz.

Şenocak D480 DF Dual Teknik Özellikleri

Özellik	Değer
Brüt hacim	371 litre
Dış boyutlar (GxDxY)	1495 x 720 x 845 mm
İç boyutlar (GxDxY)	1330 x 470 x 625 mm
Ağırlık (brüt/net)	70 / 62 kg
Çalışma sıcaklığı	-18 / +10 °C
İklim sınıfı	T (+16 °C / +43 °C)
Soğutucu gaz	R600a
Enerji sınıfı / tüketimi	E / 0,624 kW (24 saat)
Elektrik kesintisinde muhafaza	25 saat
Sepet sayısı	2
Hızlı dondurma fonksiyonu	Var
Kapak içi LED aydınlatma	Var

Sık Sorulan Sorular

Sebzeleri haşlamadan dondurursam ne olur?

Gıda güvenliği açısından sorun oluşmaz, dondurulmuş sebze yenebilir durumda kalır. Ancak enzim faaliyeti devam ettiği için birkaç ay içinde rengi solar, tadı donuklaşır ve dokusu bozulur. Biber, soğan ve yeşillikler bu kuralın dışındadır.

Dondurucuya sıcak yemek koyulur mu?

Koyulmamalıdır. Sıcak kap kabin sıcaklığını yükseltir, çevresindeki donmuş ürünlerin yüzeyini kısmen çözer ve kompresörü gereksiz yere zorlar. Yemeği önce oda sıcaklığına, sonra buzdolabında soğumaya bırakın.

Çözülmüş eti tekrar dondurabilir miyim?

Çiğ haldeyken hayır. Ancak çözdürdüğünüz eti pişirdikten sonra dondurabilirsiniz. Bu yüzden porsiyonlayarak dondurmak, her seferinde yalnızca kullanacağınız miktarı çıkarmanızı sağlar.

Bir seferde ne kadar taze ürün dondurabilirim?

Cihaz hacminin yaklaşık onda biri kadar. 371 litrelik bir modelde bu bir seferde 35 litre civarında bir hacme denk gelir. Daha fazlasını koyduğunuzda hem yeni ürün geç donar hem de içerideki ürünler etkilenir.

Poşet mi, kilitli kap mı daha iyi?

İkisi de kullanılabilir. Poşetin avantajı havasının daha iyi alınabilmesi ve daha az yer kaplamasıdır. Kap ise sulu yemek ve çorba için daha pratiktir. Kap kullanırken üstte bir parmak boşluk bırakın.

Donma yanığı olmuş gıda yenir mi?

Yenebilir, sağlık açısından risk oluşturmaz. Ancak etkilenen bölgenin tadı ve dokusu bozulmuştur. O kısmı keserek çıkarmak yeterli olur. Havası iyi alınmış ambalaj bu sorunu büyük ölçüde önler.

Kapasite hesabı için Kaç Litrelik Derin Dondurucu Almalıyım?, yerleşim için Derin Dondurucu Nereye Konumlandırılmalı? ve bakım için Derin Dondurucu Bakımı Nasıl Yapılır? yazılarımıza göz atabilirsiniz.